“Planör” kelimesi dilimize, Fransızca “Planeur” sözcüğünden girmiştir.
Fransızca karşılığı “Süzülerek uçmak, süzülerek uçarak mesafe kat
etmek”tir. 18 yy.’da Fransız Bilim Adamı Labri, ilk planör tasarımlarını
gerçekleştirmiş ve uçurmuştur. Tasarımlarında Martı figürleri kullandığı
için günümüzde planörcülüğün simgesi martıdır.
Günümüzdeki modern planörcülüğün öncüsü sayılabilecek çalışmalar
18 yy. sonlarında Alman Bilim Adamı Otto LİLİENTHAL tarafından yapılmıştır.
Bu çalışma 19 yy. başında insanlık tarihinin ilk motorlu uçuşunu
gerçekleştiren Amerikalı Wright kardeşler için bir kaynak oluşturmuştur.
İkinci dünya savaşı sırasında askeri amaçlı uçakların geliştirilmesinde
yaygın olarak kullanılan planörler, 20 yy.’da büyük bir hız ile
gelişen havacılığa ciddi bir ivme kazandırmıştır.
Planör havadan
ağır, hava akımlarından faydalanarak uçabilen motorsuz bir hava
aracıdır. Bu hava aracı ile yapılan uçuşa, "Planörcülük" denir.
Planörcülük, havacılığın temeli kabul edilir. Uçmayı öğrenmek, öğretmek
için kullanılan en ekonomik ve güvenli hava aracıdır.
Planör, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (İnternational Civil
Aviation Organization-ICAO) tarafından; “Uçuş esnasında sabit tepkimeler
üreten yüzeyler sayesinde kaldırma gücü oluşturabilen, havadan ağır
motorsuz hava aracı” olarak tanımlanmaktadır.
|
|
Jean-Marie Le Bris ve tasarımını yaptığı planörü |
|
O.Chounute ve tasarımını yaptığı planörü
|
|
O.Lilienthal
ve tasarımının yanında deneme uçuşlarını da yaptığı planörü |
|
2.Dünya
savaşı sırasında Almanya’da geliştirilen bir planör. |
|
|
| |
|
|
|
| |
| |
| |
| |
| |
 |
Uluslar Arası Sivil Havacılık Teşkilatı (International Civil Avitaion Organization – ICAO)
“Havadan daha ağır, kaldırma kuvvetini, belirli durumlarda sabit tutan yüzeylerin aerodinamik reaksiyonlarından alan ve motor gücü olmayan uçak türü,”
”
|
|
Avrupa Müşterek Havacılık Otoritesi (JAR-Joint Aviation Authorities) , JAR 22 “Planörler ve Motorlu Planörler” ;
“Havadan ağır, uçuşu sırasında aerodinamik kuvvetler sayesinde kaldırma kuvveti oluşturabilen yüzeye sahip motorsuz serbest uçuş yapabilen hava aracı,” |
|
Uluslararası Sportif Havacılık Federasyonu (FAI) ise;
“Sabit kanatları yapısı sayesinde kaldırıcı güç oluşturarak havada süzülme kabiliyetine sahip, havadan ağır motorsuz hava aracı,” |
olarak tanımlanmaktadır. |
| |
|
Planör
Nasıl Uçar?
|
|
|
Otovinç
Kalkışı |
Uçak
ile çekilerek
|
 |
 |
Özellikle
eğitim uçuşlarında yaygın olarak
kullanılan,
ekonomik
bir yöntemdir. |
Özellikle
uzun mesafe uçuşlarda, yüksek İrtifa uçuşlarında kullanılır.
Maliyeti Otovince göre daha fazladır. |
|
|
Havalanan
Bir Planör Nasıl ve Ne kadar Havada Kalabilir?
Planör atmosferdeki dikey ve yatay hava akımları ile havanın kaldırma
kuvvetinden en verimli şekilde yararlanan gövde yapıları sayesinde
havada kalabilirler. Atmosferdeki bu akımlar, meteorolojinin geniş
konuları içinde incelenebilir.
Bunlar,
Atmosferdeki basınç farklılıkları
Isınma ve soğuma
Yeryüzü şekilleri
Karasal ve denizsel iklimlerdir.
Planör, motorsuz olması nedeni ile
Atmosferdeki her türlü olaydan etkilenir. Bu olayların olumlu ve
olumsuz etkileri bulunmaktadır.
Planör Pilotları bu olayların tüm sonuçlarını değerlendirebilecek
şekilde eğitilirler.
Zira havada kalabilmeleri bu bilgilerini
en iyi şekilde değerlendirmelerine bağlıdır.
|
|
Belirli
bir bölgede ısınan hava genişler ve yükselir. Yükselen bu sıcak
havanın yerini, ondan daha soğuk bir hava doldurur. Bu durum basınç
(=sıcaklık) farklılıklarının oluşmasına neden olur. |
|
Mühendisler planörler gövdelerini minimum sürtünme-maksimum kaldırma
olacak şekilde tasarlarlar. Bununla birlikte planör, herhangi bir
kaldırıcı yada itici güce (yani motora) sahip olmadığı için yerçekiminin
etkisindedir. Bu etki planörün düzenli bir şekilde yükseklik kaybetmesine
neden olur. Ancak mühendisler planör tasarımlarında ağırlık, hız,
dayanıklılık, esneklik vb. bir çok değişkeni en iyi şekilde bir
arada tutabilecek çözümler sunmaktadırlar.
Planörler, uzun süre havada kalabilmek için atmosferdeki hava akımlarından
yararlanırlar. Bu hava akımları iki çeşittir;
|
 |
|
Yelken Uçuşu |
Termik Uçuşu |
|
|
|
| |
Yelken
Uçuşu Nedir?
Basınç (=sıcaklık) farklılıkları nedeni ile meydana gelen rüzgarlar
tepe, dağ gibi yer şekillerine çarparlar. Bu çarpma sonucunda yukarı
doğru yükselirler. Planörler, yükselen bu rüzgarlar içerisinde belirli
bir yol izleyerek rüzgar ile birlikte yükselirler. Bu uçuşa “Yelken
Uçuşu” adı verilir. Planör pilotları, rüzgarın hangi yönden ve hangi
şiddette gerçekleşeceğini bilmek zorundadırlar. Zira şiddetli bir
rüzgar motoru olmayan planörü sürükleyebilir. |
| Çarpma
rüzgarlar ile yükselme tekniği. Yaygın adı ile Yelken uçuşudur.
Tepeye çarpan rüzgar yükselir, yükselen bu hava akımının içinde
uçan planör de bu hava akımı ile birlikte yükselerek uçuşunu sürdürür.
|
 |
Termik
Uçuşu Nedir?
Yelken uçuşunda
olduğu gibi basınç (=sıcaklık) farklılıkları nedeni ile meydana
gelen dikey hava akımları yukarıya doğru yükselirler. Yükselen bu
hava akımları sıcak havadır. (Sıcak havanın kinetik enerjisi, dolayısı
ile hareket kabiliyeti daha fazladır.) Yükselen sıcak hava içinde
dönüşler yapan planör bu sıcak hava ile birlikte yükselir. Bu yükselme,
sıcak havanın yoğunlaştığı (yani bulut oluşumunun gerçekleştiği)
yüksekliğe kadar devam eder. Buna planörcülükte “Termik Uçuşu” adı
verilir. |
|
| |